Όλοι μας έχουμε βρεθεί να λέμε «θα το κάνω αύριο», γνωρίζοντας ότι αυτό το “αύριο” μάλλον θα ξαναγίνει “αύριο”.

Και όχι, η αναβλητικότητα δεν είναι τεμπελιά.
Είναι κάτι πιο βαθύ και πολύ πιο ανθρώπινο. Και το πρόβλημα δεν είναι η καθυστέρηση. Είναι το γιατί συμβαίνει.

Τι είναι η αναβλητικότητα

Η αναβλητικότητα είναι η συνειδητή αναβολή μιας ενέργειας, παρόλο που γνωρίζουμε ότι θα μας κοστίσει μετέπειτα.

Δεν είναι πρόβλημα οργάνωσης.
Είναι πρόβλημα συναισθηματικής διαχείρισης.

Δεν αποφεύγεις αυτό που πρέπει/θες να κάνεις.
Αποφεύγεις το συναίσθημα που σου δημιουργεί.

Γιατί αναβάλλουμε;

Όπως προκύπτει από σύγχρονες έρευνες, η αναβλητικότητα συνδέεται κυρίως με το πώς διαχειριζόμαστε τα δύσκολα συναισθήματα.

- Φόβος αποτυχίας

Αν δεν ξεκινήσω, δεν θα αποτύχω.
Αν δεν προσπαθήσω, δεν θα εκτεθώ.

- Τελειομανία

«Πρέπει να το κάνω τέλεια — αλλιώς δεν έχει νόημα.»
Και τελικά… δεν ξεκινάς καθόλου.

- Άγχος και εσωτερική πίεση

Όσο πιο σημαντικό είναι κάτι, τόσο πιο πιθανό είναι να το αποφύγεις.

- Υπερφόρτωση (overwhelm)

Όταν κάτι φαίνεται “πολύ”, ο εγκέφαλος το βιώνει ως απειλή και "παγώνει".

- Άμεση ανταμοιβή (dopamine loop)

Το κινητό, το scrolling στα social και το Netflix, δίνουν άμεση ευχαρίστηση.
Το δύσκολο task όχι.
Και ο εγκέφαλος έχει την τάση να επιλέγει το εύκολο.

Η μεγάλη παρεξήγηση: «Είμαι τεμπέλης»

Όχι.

Η αναβλητικότητα δεν έχει να κάνει με έλλειψη πειθαρχίας.
Έχει να κάνει με:

• χαμηλή ανοχή στη δυσφορία
• δυσκολία στη ρύθμιση συναισθημάτων
• ανάγκη αποφυγής

Έρευνες δείχνουν ότι σχετίζεται με άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση και συναισθηματική ένταση, όχι με τεμπελιά.

Ο φαύλος κύκλος της αναβλητικότητας (the loop)

1. Έχεις κάτι να κάνεις
2. Νιώθεις πίεση / άγχος
3. Το αποφεύγεις
4. Νιώθεις προσωρινή ανακούφιση
5. Επιστρέφει ενοχή και άγχος
6. Το αποφεύγεις ξανά

Και κάπως έτσι, η αναβλητικότητα γίνεται μοτίβο.

Πώς να σταματήσεις να αναβάλλεις (ρεαλιστικά)

Δεν έχει νόημα να σου πει κάποιος «απλά κάν’ το».
Δεν λειτουργεί έτσι.

1. Μην ξεκινάς από τη δράση — ξεκίνα από το συναίσθημα

Ρώτα τον εαυτό σου:
«Πως με κάνει να νιώθω αυτό που πρέπει να κάνω;»

Αυτή είναι μια ερώτηση που δίνει πραγματική κατεύθυνση.

2. Χώρισε το task σε μικρά επιμέρους βήματα

Αντί να πεις “πρέπει να γράψω την εργασία”.
Ξεκίνα με το:
«να ανοίξω απλώς το αρχείο»

Το πρώτο "μικρό" βήμα είναι και το μεγαλύτερο.

3. Μην περιμένεις να έχεις διάθεση για να δράσεις

Η διάθεση δεν έρχεται πριν.
Έρχεται αφού ξεκινήσεις.

4. Βάλε χρονικό όριο, όχι τελειότητα

Αντί για : «Πρέπει να το κάνω τέλεια»

Διάλεξε:
«Θα ασχοληθώ για 10 λεπτά»

5. Δεν έχει νόημα να πολεμάς τον εαυτό σου

Η πίεση δημιουργεί περισσότερη αποφυγή.

Η κατανόηση δημιουργεί κίνηση.

Συνοψίζοντας

Η αναβλητικότητα δεν είναι αδυναμία.

Είναι ένας τρόπος προστασίας.

Είναι ένα μήνυμα που σου δείχνει ότι:

• κάτι σε φοβίζει
• κάτι σε πιέζει
• κάτι δεν έχεις επεξεργαστεί

Δεν χρειάζεται να την εξαφανίσεις.
Χρειάζεται να την κατανοήσεις ώστε να μπορέσεις να τη διαχειριστείς.

Ο ρόλος της ψυχοθεραπείας

Η ψυχοθεραπεία βοηθά ουσιαστικά στη διαχείριση της αναβλητικότητας, γιατί στοχεύει στη ρίζα του προβλήματος:

• αναγνώριση συναισθημάτων
• ενίσχυση αυτοεκτίμησης
• διαχείριση άγχους
• αλλαγή μοτίβων συμπεριφοράς

Όταν αρχίζεις να καταλαβαίνεις τον εαυτό σου, σταματάς να τον σαμποτάρεις.

Γιατί το θέμα δεν είναι να πιέσεις τον εαυτό σου να αλλάξει.
Είναι να αρχίσεις να τον ακούς.

‍