Το πένθος αναφέρεται στη φυσική απώλεια (θάνατο) ενός ατόμου, και στα στάδια που βιώνουμε προσπαθώντας να επαναφέρουμε τη ζωή μας σε κανονικούς ρυθμούς, χωρίς πλεον την παρουσία του αγαπημένου μας προσώπου σε αυτή. Υπάρχουν όμως και άλλου είδους απώλειες, οι οποίες μας επηρεάζουν εξίσου έντονα, όπως η απώλεια ενός κατοικιδίου, η ρήξη με κάποιο πολύ στενό μας φίλο, ή ο χωρισμός από μια σημαντική σχέση. Όταν μια σχέση καταλήγει σε χωρισμό και «χάνουμε» τον άνθρωπό μας από την καθημερινότητα και τη ζωή μας, βιώνουμε ένα πένθος ανάλογο με αυτό του θανάτου, με τα στάδια της άρνησης, του θυμού, της διαπραγμάτευσης, της θλίψης και της αποδοχής να παίρνουν «σάρκα και οστά». Πενθούμε για το ιδεατό, το ιδανικό και πολλές φορές το εξιδανικευμένο που θα μπορούσαμε να ζήσουμε με τον άνθρωπο που μοιραζόμασταν την καθημερινότητά μας. Αισθανόμαστε προδομένοι για την «πλάνη» που βιώσαμε, όταν ο χωρισμός έχει επέλθει με δική μας πρωτοβουλία, είτε προδομένοι από το σύντροφο που θεωρούσαμε μοναδικό και ιδανικό, εαν πρόκειται για πρωτοβουλία της άλλης πλευράς.

Στην αρχή αρνούμαστε να συνειδητοποιήσουμε τι έχει συμβεί, αρνούμαστε να δεχτούμε πως ο άνθρωπος με τον οποίο κάναμε όνειρα και βλέπαμε το μέλλον δεν θα ανήκει πλέον στην καθημερινή ρουτίνα μας. Οι κοινές στιγμές και συνήθειες ξαφνικά σταματούν να υφίστανται, γεγονός που σε επόμενη φάση ,μας οδηγεί στο θυμό. Θυμώνουμε με τον εαυτό μας, με το σύντροφό μας , με την ίδια την κατάσταση που μας οδήγησε σε μία αιφνίδια αλλαγή συνηθειών και τρόπου ζωής.Πολλές φορές επιμένουμε στην εξιδανίκευση της σχέσης ή του συντρόφου, αναπολώντας στιγμές που θα μπορούσαμε να έχουμε ζήσει, συναισθήματα, συμπεριφορές, τα οποία μπορεί να απέχουν κατά πολύ από την πραγματική κατάσταση η οποία οδήγησε στο χωρισμό. Ορισμένες φορές, μέσα από τις σχέσεις, ίσως καλύπτουμε άλλες προσωπικές φοβίες, ανασφάλειες και αδυναμίες, τις οποίες δεν αντιμετωπίσαμε ποτέ, και οι οποίες αμέσως μετά την έλευση του χωρισμού έρχονται ξανά στην επιφάνεια.

Ο φόβος της μοναξιάς αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα φοβίας που «κουκουλώνεται» σε πολλές περιπτώσεις από τη σύναψη μιας σχέσης.Η θλίψη επέρχεται με τη συνειδητοποίηση της κατάστασης, καθώς προετοιμαζόμαστε να αποδεχτούμε το γεγονός πως έχουμε χάσει έναν άνθρωπο που άλλωτε πρωταγωνιστούσε στη ζωή μας και πρέπει να συνεχίσουμε να πορευόμαστε και να δημιουργήσουμε μια νέα ζωή με νέες συνήθειες, χωρίς εκείνον.Όπως η απώλεια λόγω θανάτου, έτσι και η απώλεια του χωρισμού χρειάζεται χρόνο και δύναμη, καθώς ο μόνος τρόπος να προχωρίσουμε και να γίνουμε καλύτεροι μέσα από αυτή την επώδυνη διαδικασία, είναι να την αφήσουμε να εκδηλωθεί με όλες τις εκφάνσεις της, να αφήσουμε τα συναισθήματά μας να απελευθερώνονται κάθε φορά που το αισθανόμαστε.

Είναι σημαντικό να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να ξεσπάσει, να βιώσει κάθε συναίσθημα σε όλο το εύρος του, ώστε αυτό να μην καταπιεστεί και μετατραπεί σε ένα τραυματικό βίωμα που θα μας συνοδεύει στο υπόλοιπο της ζωής μας.

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην εκδήλωση αυτών των συναισθημάτων, καθώς και στην εύρεση και λύση άλλων άλυτων πτυχών του ψυχισμού μας, που απλώς πυροδοτούνται από την ένταση που απελευθερώνει μια τόσο έντονη κατάσταση όπως ο χωρισμός. Κάθε δυσάρεστη κατάσταση μας γεμίζει με εμπειρία, σοφία και νέες ικανότητες διαχείρισης καταστάσεων, εγγύτερη επαφή με τον πραγματικό μας εαυτό ώστε να γινόμαστε όλο και πιο λειτουργικοί, να μπορούμε να διεκδικήσουμε ακόμα καλύτερες μελλοντικές εμπειρίες, και καλύτερες σχέσεις με νέους συντρόφους που μας ξυπνούν συναισθήματα που πιθανώς να μην είχαμε βιώσει ποτέ προηγουμένως. Η διαχείρηση του πένθους του χωρισμού, του ψυχικού αποσυντονισμού και του άγχους που επέρχεται και έχει αντίκτυπο σε διάφορους τομείς της ζωής του ατόμου,καθώς και η αποκατάσταση της ισορροπίας και της εύρυθμης λειτουργίας νου και σώματος με στόχο την ευτυχία του ατόμου, αποτελούν τους βασικούς πυλώνες στους οποίους στοχεύει μια ολοκληρωμένη ψυχοθεραπευτική διαδικασία.

‍Κατερίνα Παπαστεργιάδου,

Ψυχολόγος Bsc