Αρκετά συχνά πλέον, στις συνεδρίες, ακούω τη φράση: «Δεν έχω όρεξη για τίποτα». Δεν είναι όμως μια φράση που ακούγεται μόνο μέσα στο θεραπευτικό πλαίσιο. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι περιγράφουν ότι, ενώ μπορεί να μην έχει μεσολαβήσει κάποιο συγκεκριμένο πρόβλημα, δυσκολεύονται να βρουν διάθεση για τη δουλειά, τις καθημερινές υποχρεώσεις ή ακόμη και για δραστηριότητες που κάποτε τους ευχαριστούσαν. Η έλλειψη κινήτρου, η αναβλητικότητα και η αίσθηση ότι τίποτα δεν προσφέρει την ίδια ικανοποίηση όπως παλιά αποτελούν πλέον μια πραγματικότητα που συναντάται όλο και συχνότερα.

Οι περίοδοι μειωμένης διάθεσης είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Όταν όμως η κατάσταση αυτή διαρκεί και επηρεάζει την καθημερινότητα, αξίζει να αναρωτηθούμε τι μπορεί να κρύβεται πίσω από αυτήν. Ας δούμε οκτώ συχνούς ψυχολογικούς λόγους που μπορεί να εξηγούν γιατί κάποιος νιώθει ότι δεν έχει όρεξη για τίποτα.

1. Έχεις εξαντληθεί περισσότερο από όσο νομίζεις.

Δεν χρειάζεται να συνέβη κάποιο μεγάλο γεγονός για να εξαντληθείς. Μερικές φορές η συνεχής πίεση, οι υποχρεώσεις, οι ευθύνες και το άγχος λειτουργούν αθροιστικά. Στην αρχή μπορεί να ανταποκρινόμαστε κανονικά. Κάποια στιγμή όμως, το σώμα και το μυαλό σταματούν να ανταποκρίνονται, σαν να λένε: «Δεν μπορώ άλλο». Η έλλειψη διάθεσης είναι συνήθως ένα από τα πρώτα σημάδια αυτής της ψυχικής κόπωσης.

2. Το χρόνιο άγχος καταναλώνει την ψυχική σου ενέργεια.

Οι περισσότεροι συνδέουν το άγχος με ταχυκαρδία, ένταση ή ανησυχία. Στην πραγματικότητα όμως, όταν το άγχος γίνεται χρόνιο, αλλάζει μορφή και καταναλώνει τεράστια ποσότητα ψυχικής ενέργειας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αδιαφορία, μειωμένη συγκέντρωση και έλλειψη κινήτρου. Δεν είναι ότι δεν θέλεις. Είναι ότι νιώθεις πως δεν σου έχει μείνει ενέργεια.

3. Ζεις συνεχώς με υποχρεώσεις και καθόλου με επιλογές.

Όταν η καθημερινότητα αποτελείται μόνο από «πρέπει», είναι φυσικό να χαθεί η ευχαρίστηση. Δουλειά, λογαριασμοί, οικογένεια, ευθύνες… Αν για αρκετό καιρό δεν κάνεις σχεδόν τίποτα που να σου αρέσει, ο εγκέφαλος πιέζεται και αρχίζει να λειτουργεί σε «λειτουργία επιβίωσης» (fight or flight).

4. Κουβαλάς συναισθήματα που δεν έχεις προλάβει να επεξεργαστείς.

Ένας χωρισμός, μια απώλεια, μια απογοήτευση ή ακόμη και μια μεγάλη αλλαγή στη ζωή δεν μας επηρεάζουν πάντα αμέσως. Μπορεί και μετά από μήνες, να εμφανιστεί  έλλειψη διάθεσης, που να μοιάζει ανεξήγητη. Το συναίσθημα που δεν εκφράζεται, δεν εξαφανίζεται. Απλώς αλλάζει τρόπο έκφρασης.

5. Έχεις ξεχάσει να φροντίζεις τον εαυτό σου.

Ο ύπνος, η σωστή διατροφή, η ξεκούραση, η κίνηση - άσκηση και οι ανθρώπινες σχέσεις δεν είναι πολυτέλεια, ούτε κάτι προαιρετικό. Είναι βασικές ανάγκες. Όταν για μεγάλο χρονικό διάστημα παραμελούμε αυτές τις ανάγκες, είναι φυσικό να μειώνεται και η ψυχική μας ενέργεια.

6. Έχεις χάσει την επαφή με όσα σου δίνουν νόημα.

Μερικές φορές δεν λείπει η ενέργεια. Λείπει ο λόγος. Όταν η ζωή γίνεται μια επανάληψη υποχρεώσεων χωρίς προσωπικούς στόχους, φιλοδοξίες, ενδιαφέροντα ή στιγμές που μας γεμίζουν, η διάθεση αρχίζει σταδιακά να μειώνεται, καθώς χάνεται το νόημα. Μια χρήσιμη ερώτηση στον εαυτό μας ίσως να ήταν : «Πότε ήταν η τελευταία φορά που έκανα κάτι επειδή το ήθελα;»

7. Θα μπορούσε να είναι σημάδι κατάθλιψης.

Η έλλειψη διάθεσης από μόνη της δεν σημαίνει απαραίτητα κατάθλιψη. Αν όμως επιμένει για αρκετές εβδομάδες και συνοδεύεται από θλίψη, απώλεια ενδιαφέροντος, διαταραχές ύπνου, αλλαγές στην όρεξη ή έντονη κόπωση και συνολική μείωση της λειτουργικότητας, τότε αξίζει να αξιολογηθεί από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας. Η έγκαιρη αναζήτηση βοήθειας μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά.

8. Ίσως χρειάζεσαι ξεκούραση και όχι περισσότερη πίεση.

Όταν νιώθουμε ότι δεν έχουμε όρεξη για τίποτα, συχνά κατηγορούμε τον εαυτό μας. «Είμαι τεμπέλης.» «Δεν προσπαθώ αρκετά.» Όμως πολλές φορές το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη προσπάθειας. Μπορεί να είναι το αντίθετο - ότι προσπαθείς υπερβολικά για πολύ καιρό χωρίς να έχεις χρόνο να αναπληρώσεις τις δυνάμεις σου.

Πότε χρειάζεται να ζητήσεις βοήθεια;

Αν η έλλειψη διάθεσης επιμένει για περισσότερο από ένα μήνα, επηρεάζει την εργασία, τις σχέσεις ή την καθημερινότητά σου και νιώθεις ότι δεν μπορείς να επανέλθεις μόνος σου, αξίζει να μιλήσεις με έναν ψυχολόγο. Δεν χρειάζεται να φτάσεις στα όριά σου για να ζητήσεις υποστήριξη.

Συμπέρασμα

Όλοι περνάμε περιόδους στις οποίες νιώθουμε ότι δεν έχουμε όρεξη για τίποτα. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Είναι όμως ένα σημάδι που αξίζει να ακούσουμε αντί να αγνοήσουμε. Αντί να αναρωτιέσαι «τι έχω πάθει;», ίσως βοηθήσει περισσότερο να κάνεις τις παρακάτω ερωτήσεις στον εαυτό σου:

3 ερωτήσεις που αξίζει να κάνεις στον εαυτό σου για να τον κατανοήσεις καλύτερα.

Αν τον τελευταίο καιρό νιώθεις ότι δεν έχεις όρεξη για τίποτα, αφιέρωσε λίγα λεπτά και απάντησε ειλικρινά στις παρακάτω ερωτήσεις:

1. Πότε ξεκίνησα να νιώθω έτσι; Υπήρξε κάποιο γεγονός που προηγήθηκε ή η διάθεσή μου μειώθηκε σταδιακά χωρίς να το καταλάβω;

2. Αν δεν υπήρχαν συνέπειες ή υποχρεώσεις, τι θα ήθελα πραγματικά να κάνω;

Αυτή η ερώτηση θα σε βοηθήσει να απαντήσεις ειλικρινά και απενοχοποιημένα στον εαυτό σου, ώστε να ξεχωρίσεις εάν πρόκειται για πραγματική απώλεια διάθεσης ή για μια καθημερινότητα που χρειάζεται αλλαγές.

3.Αν ένας άνθρωπος που αγαπώ ένιωθε όπως εγώ σήμερα, τι θα του έλεγα;
Πολλές φορές δείχνουμε στους άλλους περισσότερη κατανόηση απ’ όση δείχνουμε στον εαυτό μας. Ίσως αξίζει να του μιλήσεις με την ίδια καλοσύνη.

Μια σκέψη 

Η έλλειψη διάθεσης δεν είναι πάντα ο εχθρός. Μερικές φορές είναι ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός μάς υπενθυμίζει ότι κάτι χρειάζεται φροντίδα. Το σημαντικό δεν είναι να την αγνοήσουμε, αλλά να καταλάβουμε τι προσπαθεί να μας πει. Δεν χρειάζεται να είσαι συνεχώς παραγωγικός, χαρούμενος ή γεμάτος ενέργεια για να αξίζεις. Κάποιες περίοδοι της ζωής είναι πιο αργές και δεν χρειάζονται περισσότερη προσπάθεια. Χρειάζονται περισσότερη φροντίδα. Πριν προσπαθήσεις να αλλάξεις αυτό που νιώθεις, προσπάθησε πρώτα να το καταλάβεις.