Πόσες φορές έχεις δει ένα βίντεο στα social media και έχεις ταυτιστεί λέγοντας «Αυτό είμαι εγώ»;

Δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς. Ξεκινάς κάτι και μετά από λίγο το αφήνεις. Αναβάλλεις ακόμα και πράγματα που θέλεις πραγματικά να κάνεις. Ξεχνάς πού άφησες τα κλειδιά σου. Ανοίγεις το κινητό «για ένα λεπτό» και, χωρίς να καταλάβεις πώς, έχουν περάσει σαράντα. Και κάπου εκεί εμφανίζεται ένα reel στο TikTok:

«7 σημάδια ότι έχεις ADHD (ΔΕΠΥ) και δεν το ξέρεις». Και ξαφνικά πολλά πράγματα στη ζωή σου φαίνεται να βγάζουν νόημα.

Τα τελευταία χρόνια η ADHD (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινstripότητας - ΔΕΠΥ),έχει γίνει πολύ πιο ορατή. Αυτό από τη μια, είναι πολύ θετικό και χρήσιμο. Άνθρωποι που για χρόνια θεωρούσαν τον εαυτό τους «τεμπέλη», «απρόσεκτο» ή «ανοργάνωτο» μπορούν πλέον να αναγνωρίσουν ότι κάποιες δυσκολίες τους έχουν συγκεκριμένη εξήγηση. Από την άλλη, όμως, τα social media μπορούν εύκολα να κάνουν τα όρια ανάμεσα στην ενημέρωση και την αυτοδιάγνωση, θολά και δυσδιάκριτα. Όταν βλέπουμε μια λίστα με συμπτώματα, είναι πολύ εύκολο να αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας μέσα σε αυτή. Όλοι, λίγο πολύ, δυσκολευόμαστε κάποιες φορές να συγκεντρωθούμε, ξεχνάμε ή αναβάλλουμε.

Η ΔΕΠΥ, όμως, δεν σημαίνει «ορισμένες φορές δυσκολεύομαι να συγκεντρωθώ». Πρόκειται για μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που χαρακτηρίζεται από επίμονα μοτίβα απροσεξίας και/ή υπερκινητικότητας-παρορμητικότητας, τα οποία επηρεάζουν ουσιαστικά τη λειτουργικότητα του ατόμου. Και, το κυριότερο, δεν εμφανίζεται ξαφνικά επειδή αποκτήσαμε smartphone.

Γιατί τότε νιώθουμε όλοι οτι έχουμε «ΔΕΠΥ»;

Ίσως επειδή ζούμε σε ένα περιβάλλον που κάνει τη συγκέντρωση όλο και πιο δύσκολη. Τα ερεθίσματα στην καθημερινότητά μας είναι αναρίθμητα: Ειδοποιήσεις, Μηνύματα, Emails, Reels, Shorts, Διαφημίσεις, Multitasking. Και η εναλλαγή από το ένα ερέθισμα στο άλλο είναι συνεχής. Έτσι έχουμε μάθει να περιμένουμε κάτι καινούργιο κάθε λίγα δευτερόλεπτα. Επομένως, το να δυσκολεύεσαι να διαβάσεις 20 σελίδες ενός βιβλίου χωρίς να κοιτάξεις το κινητό σου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχεις ADHD. Μπορεί απλώς να σημαίνει ότι έχεις εκπαιδευτεί να λειτουργείς μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο διακοπές.

Το να αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας σε ένα βίντεο μπορεί να είναι μια χρήσιμη αφορμή για να ψάξουμε περισσότερο. Δεν είναι όμως διάγνωση.

Αν οι δυσκολίες στη συγκέντρωση, την οργάνωση, την παρορμητικότητα ή τη διαχείριση της καθημερινότητας είναι έντονες, επίμονες και επηρεάζουν τη δουλειά, τις σχέσεις ή τη ζωή μας συνολικά, τότε αξίζει να τις συζητήσουμε με έναν ειδικό.

Υπάρχει λοιπόν σημαντική διαφορά ανάμεσα στο:

«Έχω κάποια χαρακτηριστικά που μοιάζουν με ΔΕΠΥ» και στο: «Έχω ΔΕΠΥ».

Και αυτή η διαφορά είναι μεγαλύτερη απ’ όσο μας αφήνει να πιστεύουμε ένα reel 30 δευτερολέπτων.

Ίσως, λοιπόν, η σωστή ερώτηση, για αρχή, να μην είναι: «Μήπως έχω ΔΕΠΥ;», αλλά: «Μήπως τελικά χρειάζομαι λιγότερα ερεθίσματα και περισσότερη παρουσία σε αυτό που κάνω, σε αυτή τη στιγμή;»

Γιατί σε έναν κόσμο που μας ζητά συνεχώς να κοιτάμε το επόμενο, ίσως η ικανότητα να μένουμε πραγματικά σε αυτό που συμβαίνει τώρα να έχει γίνει μια δεξιότητα που έχει εκλείψει και χρειάζεται υπενθύμιση και εξάσκηση.

‍