Η ανάγκη για επιβεβαίωση είναι κάτι πολύ ανθρώπινο. Όλοι θέλουμε να νιώθουμε ότι μας αποδέχονται, ότι μας εκτιμούν και ότι ανήκουμε. Μερικές φορές όμως, δεν χρειαζόμαστε πραγματικά μια απάντηση. Χρειαζόμαστε να ακούσουμε από κάποιον άλλον ότι είμαστε εντάξει. Όταν όμως η γνώμη των άλλων γίνεται ο βασικός τρόπος με τον οποίο αποφασίζουμε αν αξίζουμε, αν τα καταφέρνουμε ή αν είμαστε «αρκετοί», αρχίζει και το πρόβλημα. Τότε καταλήγουμε να αναζητούμε την επιβεβαίωση για κάθε έκφανση της ζωής μας : «Το έκανα καλά;», «Λες να παρεξηγήθηκε;», «Σου αρέσει;», «Πιστεύεις ότι πήρα τη σωστή απόφαση;»

Γιατί μας επηρεάζει τόσο η γνώμη των άλλων;

Η αυτοεκτίμηση δεν είναι εντελώς ανεξάρτητη από τις σχέσεις μας. Από πολύ νωρίς μαθαίνουμε να αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και μέσα από τον τρόπο που μας βλέπουν οι άλλοι. Έρευνα έχει δείξει ότι η κοινωνική αποδοχή και η αυτοεκτίμηση συνδέονται, ενώ η θετική αξιολόγηση από τους άλλους μπορεί να ενισχύσει προσωρινά το πώς νιώθουμε για τον εαυτό μας, (PubMed). Έτσι όμως, μπορεί να δημιουργηθεί και ένας φαύλος κύκλος:

Αμφιβάλλω για τον εαυτό μου → ζητάω επιβεβαίωση → νιώθω καλύτερα → αμφιβάλλω ξανά→ ξαναζητάω επιβεβαίωση.

Η επιβεβαίωση λειτουργεί σαν μια μικρή ανακούφιση. Αν όμως, κάθε φορά που αμφιβάλλουμε, χρειαζόμαστε κάποιον άλλον για να μας καθησυχάσει, καταλήγουμε, σταδιακά, να δυσκολευόμαστε να εμπιστευτούμε τη δική μας κρίση.

«Μήπως δεν είμαι αρκετός;»

Πίσω από την ανάγκη για επιβεβαίωση συχνά κρύβεται ένας βαθύτερος φόβος. Ο φόβος ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί. Ότι δεν είμαστε αρκετά όμορφοι, ενδιαφέροντες, επιτυχημένοι ή αγαπητοί. Ή ότι αν κάποιος μας απορρίψει, ότι αυτό έχει να κάνει με εμάς και λέει κάτι σημαντικό για την αξία μας. Τότε ακόμα και μια απλή διαφωνία μπορεί να μοιάζει με απόρριψη. Ένα μήνυμα που δεν απαντήθηκε μπορεί να γίνει «μήπως έκανα κάτι λάθος;». Και μια αρνητική κριτική μπορεί να μετατραπεί πολύ εύκολα σε «τελικά δεν αξίζω». Δεν είναι τυχαίο ότι η εξάρτηση της αυτοεκτίμησης από την κοινωνική αποδοχή έχει συνδεθεί με μεγαλύτερη ευαισθησία στην απόρριψη και στην αρνητική αξιολόγηση.

Η επιρροή των social media

Σήμερα η επιβεβαίωση είναι παντού. Ένα like, ένα σχόλιο, οι προβολές μιας φωτογραφίας, οι απαντήσεις σε ένα story. Μικρές καθημερινές ενδείξεις που μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε μετρήσεις της προσωπικής μας αξίας. Παράλληλα, βλέπουμε συνεχώς τις ζωές των άλλων και συγκρίνουμε τη δική μας πραγματικότητα με τo δικό τους «φαίνεσθαι». Μελέτες έχουν βρει ότι οι συγκρίσεις προς τα πάνω στα social media μπορούν να συνδέονται με χαμηλότερη αυτοεκτίμηση, ενώ μια πρόσφατη μετα-ανάλυση 83 μελετών και περισσότερων από 55.000 συμμετεχόντων βρήκε σημαντική σχέση ανάμεσα στην online κοινωνική σύγκριση και σε περισσότερες ανησυχίες για την εικόνα του σώματος, (PubMed). Αυτό δεν συνεπάγεται ότι τα social media είναι η αιτία για όλα. Μπορούν όμως να κάνουν την ανάγκη για σύγκριση και επιβεβαίωση πιο εύκολη και πιο συχνή.

Πώς μπορώ να σταματήσω να χρειάζομαι τόσο πολύ την επιβεβαίωση;

Δεν είναι ούτε ρεαλιστικό ούτε και απαραίτητα υγιές το να μη σε νοιάζει καθόλου η γνώμη των άλλων. Το ζητούμενο όμως είναι να μην εξαρτάται η εικόνα που έχεις για τον εαυτό σου από αυτή. Μπορείς να αρχίσεις παρατηρώντας τι συμβαίνει λίγο πριν ζητήσεις επιβεβαίωση:

Τι φοβάμαι ότι θα συμβεί αν διαφωνήσει κάποιος μαζί μου;

Χρειάζομαι πραγματικά μια γνώμη του άλλου ή χρειάζομαι να καθησυχάσω την αμφιβολία μου;

Μπορώ να εμπιστευτώ τη δική μου κρίση, ακόμη κι αν κανείς δεν συμφωνεί μαζί μου;

Η αυτοπεποίθηση δεν σημαίνει ότι σταματάμε να αμφιβάλλουμε. Σημαίνει ότι μπορούμε να αντέξουμε την αμφιβολία χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά κάποιος άλλος να μας πει ότι είμαστε εντάξει. Γιατί η πιο σημαντική επιβεβαίωση έρχεται από τον ίδιο μας τον εαυτό.

‍